“สาทิตย์” ตั้งข้อสงสัยปมแก้กฎหมาย สสส. หลังกล่าวอ้างนักการเมืองพยายามขอเงินกว่า 1,000 ล้านบาท

# “สาทิตย์” ตั้งข้อสงสัยปมแก้กฎหมาย สสส. หลังกล่าวอ้างนักการเมืองพยายามขอเงินกว่า 1,000 ล้านบาท

นายสาทิตย์ วงศ์หนองเตย สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาธิปัตย์ ออกมาตั้งข้อกล่าวอ้างเกี่ยวกับความพยายามของนักการเมืองระดับสูงในรัฐบาลในการขอเงินสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) มากกว่า 1,000 ล้านบาท แต่ไม่ประสบความสำเร็จ พร้อมตั้งข้อสังเกตว่าอาจมีความเชื่อมโยงกับข้อเสนอแก้ไขกฎหมายเพื่อเปลี่ยนแหล่งเงินของ สสส. จากเงินบำรุงที่จัดเก็บจากภาษีสุราและยาสูบ หรือที่เรียกกันว่า “ภาษีบาป” ไปเป็นงบประมาณรายจ่ายประจำปีของรัฐบาล

ประเด็นดังกล่าวทำให้การถกเถียงเรื่องการปรับโครงสร้างแหล่งเงินของ สสส. กลับมาได้รับความสนใจมากขึ้น เพราะไม่ได้มีเพียงคำถามเรื่องวินัยการเงินการคลังเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับความเป็นอิสระในการทำงานขององค์กรที่มีภารกิจด้านสุขภาพและการป้องกันปัจจัยเสี่ยงต่อสุขภาพของประชาชน

อย่างไรก็ตาม ข้อกล่าวอ้างเรื่องการพยายามขอเงินกว่า 1,000 ล้านบาทยังไม่สามารถยืนยันได้จากเอกสารหรือรายงานข่าวที่ตรวจสอบพบในขณะจัดทำบทความนี้ จึงต้องแยกออกจากข้อเท็จจริงเกี่ยวกับร่างกฎหมายที่มีการเสนอแก้ไขอยู่จริง

## ปมใหญ่ สสส. จากภาษีบาปสู่การของบประมาณรายปี

ปัจจุบัน สสส. ได้รับเงินสนับสนุนส่วนหนึ่งจากเงินบำรุงที่จัดเก็บเพิ่มเติมจากภาษีสุราและยาสูบ โดยกฎหมายกำหนดสัดส่วนการจัดสรรไว้ ทำให้กองทุนมีแหล่งรายได้ตามกลไกเฉพาะ ไม่ต้องพึ่งพาการจัดสรรงบประมาณประจำปีทั้งหมด

แต่ในช่วงเดือนตุลาคม 2569 เกิดข้อเสนอแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับองค์กรและกองทุนสาธารณะ 4 แห่ง ได้แก่

1. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
2. องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย หรือไทยพีบีเอส
3. กองทุนผู้สูงอายุ
4. กองทุนพัฒนาการกีฬาแห่งชาติ

สาระสำคัญของข้อเสนอคือการเปลี่ยนแหล่งรายได้จากเงินบำรุงที่จัดเก็บจากภาษีสุราและยาสูบ ไปเป็นการรับงบประมาณรายจ่ายประจำปี โดยฝ่ายที่สนับสนุนให้เหตุผลว่าต้องการให้รายได้ของรัฐเข้าสู่ระบบงบประมาณที่เป็นเอกภาพ และสอดคล้องกับหลักวินัยการเงินการคลัง

ข้อมูลจากสภาองค์กรของผู้บริโภคระบุว่า เงินบำรุงจากภาษีสุราและยาสูบที่สนับสนุนองค์กรและกองทุนทั้ง 4 แห่ง มีมูลค่ารวมประมาณ 14,000 ล้านบาทต่อปี การเปลี่ยนระบบจึงเป็นเรื่องที่มีผลต่อโครงสร้างการจัดสรรเงินสาธารณะในวงกว้าง

## ข้อกล่าวอ้างเรื่องเงินกว่า 1,000 ล้านบาท ต้องตรวจสอบอะไร?

ประเด็นที่นายสาทิตย์กล่าวถึงเป็นข้อกล่าวหาทางการเมืองที่มีนัยสำคัญ เพราะพาดพิงถึงนักการเมืองระดับสูงในรัฐบาลและการขอเงินจากกองทุนสาธารณะ

หากมีการพยายามขอเงินจาก สสส. จริง จำเป็นต้องตรวจสอบรายละเอียดอย่างน้อย 4 เรื่อง ได้แก่

– ใครเป็นผู้ติดต่อหรือเสนอขอเงินจากกองทุน
– เงินจำนวนดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อโครงการหรือกิจกรรมใด
– มีเอกสารหรือหลักฐานการติดต่อ การเสนอขอ หรือการพิจารณาอนุมัติหรือไม่
– การเสนอขอเงินมีความเกี่ยวข้องกับการแก้ไขกฎหมายหรือการเปลี่ยนแหล่งรายได้ของกองทุนจริงหรือไม่

การกล่าวถึงจำนวนเงินมากกว่า 1,000 ล้านบาทเพียงอย่างเดียว ยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่ามีการเรียกรับเงินหรือใช้อำนาจทางการเมืองเพื่อแสวงหาประโยชน์ จำเป็นต้องมีหลักฐานประกอบและเปิดโอกาสให้ผู้ถูกกล่าวถึงชี้แจง

ในขณะจัดทำบทความนี้ ยังไม่พบเอกสารหรือคำชี้แจงจากบุคคลที่ถูกพาดพิงซึ่งยืนยันหรือปฏิเสธข้อกล่าวหาดังกล่าว จึงไม่ควรระบุชื่อบุคคลหรือสรุปว่ามีการกระทำผิดเกิดขึ้นแล้ว

## ทำไมการเปลี่ยนแหล่งเงิน สสส. จึงเป็นประเด็นสำคัญ?

หัวใจของข้อถกเถียงไม่ได้อยู่เพียงว่าเงินจะมาจากแหล่งใด แต่อยู่ที่ว่าใครมีอำนาจตัดสินใจจัดสรรเงิน และองค์กรจะสามารถทำงานได้อย่างต่อเนื่องและเป็นอิสระเพียงใด

### 1. ระบบเงินบำรุงตามกฎหมายเดิม

การจัดสรรเงินจากภาษีสุราและยาสูบเป็นระบบที่กำหนดแหล่งรายได้และสัดส่วนไว้ในกฎหมาย ทำให้ สสส. มีเงินสนับสนุนตามกลไกที่กำหนด ไม่ต้องรอการพิจารณางบประมาณรายปีทั้งหมด

ข้อดีของระบบนี้คือช่วยสร้างความต่อเนื่องในการดำเนินโครงการระยะยาว โดยเฉพาะงานส่งเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค การลดปัจจัยเสี่ยง และการทำงานร่วมกับเครือข่ายภาคประชาชน

อย่างไรก็ตาม การมีแหล่งเงินเฉพาะก็ต้องมาพร้อมระบบตรวจสอบการใช้จ่ายที่โปร่งใส ประเมินผลได้ และแสดงให้ประชาชนเห็นว่าเงินถูกนำไปใช้เกิดประโยชน์อย่างไร

### 2. ระบบงบประมาณรายจ่ายประจำปี

หากมีการแก้กฎหมายให้ สสส. เปลี่ยนไปใช้งบประมาณรายจ่ายประจำปี หน่วยงานจะต้องเข้าสู่กระบวนการจัดทำและพิจารณางบประมาณตามระบบปกติ

ฝ่ายสนับสนุนมองว่าแนวทางนี้จะช่วยให้การใช้จ่ายเงินภาครัฐอยู่ภายใต้ระบบการคลังที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน และเปิดโอกาสให้มีการพิจารณาความเหมาะสมของงบประมาณในแต่ละปี

แต่ฝ่ายที่คัดค้านกังวลว่า หากต้องพึ่งพาการจัดสรรงบประมาณจากรัฐบาล ความต่อเนื่องของโครงการอาจได้รับผลกระทบ และอาจทำให้เกิดช่องทางที่ฝ่ายการเมืองมีอิทธิพลต่อทิศทางการดำเนินงานขององค์กรได้มากขึ้น

## ใครได้และใครเสียจากการเปลี่ยนระบบ?

ผลกระทบที่ต้องพิจารณาไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะหน่วยงานหรือผู้บริหารกองทุน แต่เกี่ยวข้องกับประชาชนที่ได้รับประโยชน์จากโครงการต่าง ๆ ด้วย

**กลุ่มประชาชนและชุมชน** อาจได้รับผลกระทบหากโครงการส่งเสริมสุขภาพหรือกิจกรรมป้องกันปัจจัยเสี่ยงต้องปรับลดงบประมาณหรือหยุดชะงัก

**องค์กรภาคประชาสังคม** ซึ่งทำงานร่วมกับ สสส. อาจต้องเผชิญความไม่แน่นอนในการวางแผนโครงการ หากการจัดสรรเงินขึ้นอยู่กับงบประมาณในแต่ละปี

**รัฐบาลและผู้เสียภาษี** อาจได้ประโยชน์จากการรวมรายได้เข้าสู่ระบบงบประมาณที่ตรวจสอบได้ตามกระบวนการปกติ แต่ก็ต้องมีหลักประกันว่าเงินที่เคยจัดสรรให้ภารกิจสาธารณะจะไม่ถูกลดทอนจนกระทบประชาชน

สิ่งสำคัญคือยังไม่มีหลักฐานว่าการเปลี่ยนแหล่งเงินจะทำให้โครงการของ สสส. ถูกตัดงบประมาณแล้ว เพราะข้อเสนอแก้กฎหมายยังอยู่ในกระบวนการทางกฎหมาย ไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงที่มีผลบังคับใช้แล้ว

## ฝ่ายคัดค้านและฝ่ายสนับสนุนมองต่างกันอย่างไร?

ข้อมูลจากเวทีอภิปรายและรายงานข่าวสะท้อนว่า ฝ่ายสนับสนุนการแก้กฎหมายให้ความสำคัญกับการนำรายได้เข้าสู่ระบบงบประมาณแผ่นดิน และการกำกับดูแลตามหลักวินัยการเงินการคลัง

ขณะที่นายกรณ์ จาติกวณิช สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาธิปัตย์ เคยเสนอให้พิจารณาเรื่องนี้โดยคำนึงถึงความเป็นอิสระขององค์กร ความโปร่งใสในการใช้เงิน และความคุ้มค่าของการดำเนินงาน โดยตั้งข้อสังเกตว่าการนำองค์กรเข้าสู่ระบบงบประมาณปกติไม่ได้รับประกันว่าจะทำให้เกิดความโปร่งใสหรือคุ้มค่ามากขึ้นโดยอัตโนมัติ

ด้านนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ แสดงจุดยืนไม่เห็นด้วยกับการเปลี่ยนระบบรายได้ของ สสส. และไทยพีบีเอส โดยเห็นว่าความมั่นคงทางการเงินเป็นส่วนสำคัญของความเป็นอิสระในการทำงาน

ส่วนพรรคประชาชนเสนอให้ตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญศึกษาการแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับทั้ง 4 กองทุน เพื่อประเมินผลกระทบและหาทางเลือกที่เหมาะสมก่อนดำเนินการเปลี่ยนแปลง

## ทางออกควรอยู่ที่ความโปร่งใสและหลักประกันการใช้เงิน

ไม่ว่ารัฐบาลจะเลือกคงระบบเงินบำรุงตามกฎหมายเดิม หรือเปลี่ยนไปใช้งบประมาณรายจ่ายประจำปี ประเด็นที่ควรได้รับการพิจารณาควบคู่กันคือการตรวจสอบการใช้เงินและการคุ้มครองภารกิจเพื่อประโยชน์สาธารณะ

แนวทางที่ควรนำมาพิจารณา ได้แก่

1. เปิดเผยข้อมูลรายรับ รายจ่าย และผลการดำเนินงานของกองทุนให้ประชาชนเข้าถึงได้
2. ประเมินความคุ้มค่าของโครงการและผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง
3. กำหนดหลักประกันความต่อเนื่องของงบประมาณ หากมีการเปลี่ยนแหล่งรายได้
4. ป้องกันไม่ให้การจัดสรรเงินกลายเป็นเครื่องมือทางการเมือง
5. ตรวจสอบข้อกล่าวหาเรื่องการขอเงินหรือการใช้อำนาจโดยมิชอบด้วยหลักฐานและกระบวนการที่เป็นธรรม

## สรุป: ปม สสส. ไม่ใช่แค่เรื่องภาษี แต่เป็นเรื่องความไว้วางใจของประชาชน

ข้อกล่าวอ้างของนายสาทิตย์เกี่ยวกับความพยายามขอเงินจาก สสส. มากกว่า 1,000 ล้านบาท เป็นประเด็นที่ควรได้รับการตรวจสอบอย่างจริงจัง แต่ยังไม่อาจสรุปได้ว่าเป็นข้อเท็จจริงหรือมีความเกี่ยวข้องกับการเสนอแก้กฎหมายโดยตรง หากไม่มีหลักฐานยืนยันและคำชี้แจงจากผู้ถูกพาดพิง

ขณะเดียวกัน ข้อเสนอเปลี่ยนแหล่งเงินของ สสส. จากภาษีสุราและยาสูบไปเป็นงบประมาณรายปี เป็นประเด็นเชิงนโยบายที่สังคมควรติดตาม เพราะเกี่ยวข้องกับทั้งวินัยการคลัง ความเป็นอิสระขององค์กร และความต่อเนื่องของงานสร้างเสริมสุขภาพ

สิ่งที่ประชาชนควรได้รับไม่ใช่เพียงคำยืนยันจากฝ่ายการเมืองฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่คือข้อมูลที่ตรวจสอบได้ ทั้งที่มาของข้อกล่าวหา เหตุผลในการแก้กฎหมาย และหลักประกันว่าเงินสาธารณะจะถูกใช้เพื่อประโยชน์ของประชาชนอย่างแท้จริง